Observaties
De charme van lichte chaos in samenleving en organisaties

“Ja, maar wie heeft er dan de leiding”, vraagt hij met een bijna hulpeloze blik in zijn ogen. We zitten op een verjaardagsfeestje en hebben net verteld van een boeiend nieuw Lelystads Burgerinitiatief. Bijna 200 vrijwilligers meldden zich spontaan aan om vluchtelingen in de Lelystadse noodopvang bij te staan om zich hier thuis te gaan voelen en een eigen rol te spelen in de samenleving. De Stadmakerij faciliteert dit initiatief. Zo’n 150 vrijwilligers kwamen op een bijeenkomst die ik aan elkaar mocht praten. Er waren daar ook zo’n 150 vluchtelingen, zodat ter plekke veel eerste matches tussen de vraag van vluchtelingen en het aanbod van vrijwilligers plaats konden vinden. Gaat het hier nu om een bijzondere situatie, of wordt dit veel vaker de gewone manier waarop we met elkaar dingen regelen?

Lees verder
Veranderende wereld, veranderende buurt

Speeltuintje opknappen, fruitbomen planten, ons buitenkunstwerk nu echt afronden, de tentoonstelling Global Imaginations in Leiden bezoeken. En ondertussen nemen zo’n 100 vluchtelingen hun tijdelijke intrek in het plaatselijke sportcentrum. Zie hier de belangrijkste ingrediënten die ons bezig hielden dit weekend. De Leidse Meelfabriek toont ons de Westerse werkelijkheid door een verrassende bril: Romuald Hazoumé bedenkt in Benin een (fictieve) NGO ter financiële ondersteuning van westerlingen in nood; de Ghana ThinkTank vraagt zich af hoe

Lees verder
“Iedereen is thuis”, van gemaakte naar geleefde stad

De buurt waarin ik woon bestaat dit jaar 40 jaar. Niets bijzonders, zult u zeggen, maar in de gemaakte stad Lelystad, waar de eerste bewoners pas in 1967 kwamen, vinden we het wel de moeite waard. De traditie wil dat we jaarlijks een buurtdag organiseren voor de 48 huishoudens die er wonen. We besloten die dit jaar naast “gewone” ingrediënten zoals de fietspuzzeltocht, spelletjes en het samen eten aan te vullen met drie extra activiteiten. We maakten gezamenlijk een in het oog springend kunstwerk, wat inmiddels de entree van het hofje markeert en veel nieuwsgierige blikken oproept. In het najaar planten we een aantal fruitbomen (want wat is een “Bongerd” zonder?).

En we brachten op twee manieren onze buurt in beeld. Het leverde mij weer de nodige stof tot nadenken op over sociale samenhang, fysieke omgeving en (buurt-)identiteit.

Lees verder
Stadmakers: de vijfde macht?

We fietsten door de stadsrand van Leeuwarden. Nieuw Stroomland heet de gebiedsontwikkeling. Dankzij de eindelijk voltooide rondweg, de Haak, ontwikkelt de stad een nieuwe ontsluitingsstructuur, vindt herwaardering van oude landschappelijke waarden plaats en breidt Leeuwarden zich uit met “duurzame werklocaties” en woningbouw. Wij, stadmakers uit verschillende delen van het land, hoorden de enthousiaste verhalen aan van provinciale en gemeentelijke ambtenaren (“de vierde macht”). Ze gingen over Leeuwardens profiel als middelgrote stad in een agrarische omgeving, vooral daaraan gelieerde bedrijvigheid met een toefje extra duurzaamheid en “dorpse woningbouw” die deels draait op biomassa. Heldere visie, goed verhaal. Kom daar nog maar eens om. En toch keken de stadsmakers elkaar af en toe wat bezorgd aan.

Lees verder
“Wie neemt hier en nu de zorg voor de zwaksten op zich?”

Ergens aan het eind van het boek staat deze vraag. Herman de Liagre Böhl schreef een zeer lezenswaardige en herkenbare biografie over Han Lammers, een van die markante bestuurders waar ik een tijdje voor mocht werken. Dit is misschien wel de meest kernachtige karakteristiek van zijn gedrevenheid. In Flevoland werd hij geroemd om zijn bindend vermogen (al zal Hans Gruyters zich daarbij in zijn graf omdraaien, maar dat is een verhaal op zich). Als metro-wethouder in Amsterdam werd hij geafficheerd als linkse regent en doordrammer. De man leek een vat vol tegenstrijdigheden. Wat maakte hem dan toch tot die krachtige bestuurder?

Lees verder
Hoe een natuurgebiedje, een hal en een beek ons denken over de stad verder kunnen helpen.

Het zijn drie volstrekt verschillende ontwikkelingen die ik onlangs bezocht: het Krekengebied rond het Zeeuwse Ouwerkerk, de Markthal in Rotterdam en de wijk Orden in Apeldoorn. Toch is er een boeiende overeenkomst tussen dit natuurgebied, deze hoogstedelijke architectuur en die typische zestiger jaren buitenwijk: iets wat in mijn ogen in hoge mate de kracht van goede ruimtelijke ontwikkeling bepaalt. En wat ons ook kan helpen bij de aanstaande opgave in onze stadscentra.

Lees verder
Modern samenwerken: de institutionalisering voorbij

Sadiya groeide met haar ouders op in een grot bij een bron. De geiten van het eiland gaan er de bergen in. Ze is een pionier, kleurrijke jurk, een even kleurrijke hoofddoek. Die bedekt haar gezicht als er een vreemde langs komt. Sadiya gaat haar eigen weg, vist, hoedt geiten, voedt haar kinderen op. Zo leeft ze, autarkisch, inspirerend, “koningin van Detwah”, een lagune op het eiland Socotra. Soms vallen autoriteiten haar lastig. Ze eisen haar grond op, haar bezit. Maar ze slaagt er in ze van zich af te houden. Fotografe Amira al-Sharif volgde haar twee maanden. Ze balanceerde  op de rand wat wel en niet wordt geaccepteerd in haar land en bracht de kracht van deze vrouw prachtig in beeld. En kwam ons er over vertellen.

Lees verder
De kunst van het anders kijken



Marlene Dumas in het Stedelijk, Mark Rothko in het Haags gemeentemuseum, Armando 85 jaar en gelukkig weer te zien in Museum Oud-Amelisweerd. Drie totaal verschillende, maar stuk voor stuk zeer intrigerende kunstenaars. Ze schilderen alle drie op een heel fysieke manier.  En het lijkt er op dat het gevecht tussen hart en hoofd zich op het doek móet uiten. En minstens zo boeiend: ze zetten  je blik op de werkelijkheid op z’n kop. De kopers van Dumas’ Naomi dachten de beeltenis van een Bijbelse figuur aan te schaffen en “kregen” een Amerikaans fotomodel. Juist de abstracte vaak donkere vlakken die Rothko schilderde omdat het echte leven door de oorlog niet meer geschilderd kon worden roepen op onverklaarbare wijze emotie op. Bij Armando verliest zelfs het landschap zijn onschuld. Jammer toch dat wij “van het gewone leven” ons niet veel meer laten inspireren door dit soort mensen.

Lees verder
Van oude dingen en mensen die daar niet aan voorbij gaan

Een van ’s lands meest in het oog springende bouwlocaties is de kop van het Amsterdamse Java-eiland. Ondanks het feit dat dit een droomplek is (ruimte, water, beleving én midden in de stad) komt het er maar niet van. En eigenlijk vind ik dat wel prima. Vorig weekend stonden er de tenten van het jaarlijkse Roots open air festival . We genieten van het optreden van Youssou N’Dour. Oud werk (7 seconds) en nieuwe nummers (Souvenir) van deze Senegalese cultuurverbinder wisselen elkaar af. Z’n band speelt weer ongelofelijk strak en creatief. Een danser doet voor hoe Arjen Robben wat meer Schwung aan zijn Schwalbes kan geven. De ondergaande zon en de grillige wolkenlucht zorgen voor een spectaculair uitzicht op het IJ.

Lees verder
Wat Robin van Persie met de faciliterende overheid te maken heeft …

“Maar waarom zou de gemeente erbij moeten zitten? Daar heb je toch alleen maar last van?”, zegt de kunstenaar. De enthousiaste, deskundige en goed willende beleidsambtenaar zit er bij als door de bliksem getroffen. Ze wil toch echt de goede kant op. Ze heeft mandaat om dat ook praktisch te vertalen. Dat herkennen en waarderen haar gesprekspartners ook.  We zitten op een zomers terras met een stel “stadmakers” (zoals pakhuis De Zwijger ze noemt) bij elkaar om te praten over samenwerking en uitwisseling, ook over de gemeentegrenzen heen. Bedachtzaam loopt ondertussen die ene rokende wethouder zijn rondjes over het plein. Ook het lokale collegeprogramma kent vele mooie volzinnen over een meer faciliterende overheid en ruimte voor initiatieven uit de samenleving.

Lees verder
“De bewoner centraal”

"Ik bel je volgend jaar om deze tijd voor een wandelafspraak." Het is al ruim veertien jaar geleden. Een bevlogen medewerker neemt met die woorden afscheid van me. Het is nog in de tijd dat we veertig jaar werken wel genoeg vinden. Timo heeft er 36 jaar gemeentedienst op zitten. En daarvoor nog een paar jaar bij het gasbedrijf, en natuurlijk zijn militaire dienst. Die mag hij tot zijn eigen verbazing ook mee tellen. Ik maak alleen het laatste deel van zijn ambtelijke carrière mee. Hij is dan al een eind in de vijftig. Ik de dertig ruim gepasseerd. Als we samen naar een extern overleg gaan met nieuwe partners kan hij mij met een olijke glimlach voorstellen als de senior van ons tweeën. Hij is immers "gewoon" beleidsmedewerker.

Lees verder
Over collegevorming en bevlogenheid

De kruitdampen van de gemeenteraadsverkiezingen zijn opgetrokken. De formatie is overal aan de gang. Nijmegen houdt een links college; in Almere wordt het “midden links”; in Utrecht doet de PvdA niet mee en in Amersfoort wel. Op veel plaatsen wordt een externe (in-)formateur aangetrokken die eerst gaat bepalen wie het met wie gaat doen en dan pas werkt aan een programma. De landelijke traditie van kabinetsformatie wordt steeds vaker klakkeloos door de gemeente overgenomen. Ook een vorm van decentralisatie. En dat terwijl de nieuwe raad, een nieuw college van B en W toch iets heeft van een nieuw begin.

Lees verder
“De gemeente doet mee”

Ze hebben het maar moeilijk met elkaar: de burgers en de overheid.

In de buurt snappen ze niet dat dat speeltuintje met zo’n Aldo van Eyck iglo “opgeruimd” wordt, terwijl er nog regelmatig jonge kinderen spelen. De gemeente heeft een speelplekkenbeleid en te weinig geld, waardoor niet al die plekjes in stand gehouden kunnen worden. “Dan doen we dat toch zelf,” zeggen de bewoners steeds vaker. En je hoort de ambtenaar of wethouder denken: “Als dat maar goed gaat”.

De afstand tussen bestuurders en bestuurden is volgens David van Reybrouck te groot geworden. Ze leven in twee verschillende werelden die nauwelijks meer aansluiting bij elkaar vinden.

Lees verder
Meedoen naar vermogen: van “selfie” naar sociaal verbinden



Niet “participatiesamenleving” werd het woord van het jaar, maar “selfie” (jammer dat Kees van Kooten net te laat was met zijn veel mooiere “otofoto”). Zegt dat iets over het afgelopen jaar? Het was het jaar van de akkoorden: sociaal akkoord, zorgakkoord, onderwijsakkoord, en met dank aan Adri Duijvestein op de valreep ook nog een woonakkoord en pensioenakkoord. Het maatschappelijk middenveld “ingepakt” door kabinet en meerderheid in het parlement, of noodzakelijke stap op de weg naar de broodnodige vernieuwing in de verhoudingen tussen overheid en samenleving?

Lees verder
Oostvaardersplassen: waar goede, volhardende professionaliteit toe kan leiden.

Meer dan een half miljoen mensen zagen inmiddels “De Nieuwe Wildernis”, dat prachtige filmproject over de Oostvaardersplassen. (zie:  http://www.denieuwewildernis.nl/)  Het bezoek aan het Lelystadse natuurgebied is sinds het verschijnen van de film verviervoudigd. Het stelt de beheerders van Staatsbosbeheer voor de vraag hoe daarmee om te gaan. Ze werden al enorm op hun vingers gekeken. Iedereen heeft per slot van rekening verstand van natuur. Een evenwichtig beheer van het gebied verdraagt niet nog veel meer bezoekers. Daarom worden oplossingen ook gezocht in de randzônes er om heen. Maar ja, dat is ook dichter bij mensenland. Ik was er eind vorige week op werkbezoek.

Lees verder
Effectieve schoonheid

De aanval is afgeslagen. Frank de Boer loopt met de bal aan de voet naar de middellijn. Even voor hij die passeert geeft hij een pass over de hele diagonaal van het veld. Dennis Bergkamp brengt de bal in een vloeiende beweging onder controle, zet z´n tegenstander op het verkeerde been en passeert de doelman onhoudbaar in de bovenhoek. Hij raakt de bal welgeteld drie keer, bij dat magistrale doelpunt tegen Argentinië uit 1998. Nog eens zien? http://www.youtube.com/watch?v=bDT4jCEjqbw “Effectieve schoonheid”, zo karakteriseert Bergkamp zijn opvatting over goed voetbal.

Vorige week was ik twee dagen op stap met een Zuid Afrikaanse volkshuisvester. Deze ontwikkelingsmanager van de oudste corporatie uit Kaapstad was vooral geïnteresseerd in  Nederlandse voorbeelden van stedelijke vernieuwing. We bezochten verschillende corporaties in verschillende steden. En ik leerde weer veel over ons zelf.

Lees verder
Participatiedebat: waar zijn de maatschappelijke veldwerkers?

In het gevecht verzorgingsstaat – participatiesamenleving heeft de participatiesamenleving vorige week goed gescoord. Behendig als Messi verkondigde Lodewijk Asscher dat er niks mis is met de verzorgingsstaat, dat ’ie gewoon blijft bestaan en verzuchtte even later iets over de afstand tussen droom en daad. Volgens spelverdeler Mark Rutte bestaat ook in een participatiesamenleving gewoon een WW. Na een sociaal akkoord, een zorgakkoord, een energie-akkoord en een corporatie-akkoord hebben we nu ook een onderwijsakkoord. Zo heeft het kabinet ongeveer het volledige veld van maatschappelijke instellingen (nou ja, met uitzondering van ABOP en Woonbond) aan zich gebonden. Maar wat is dat waard? 

Lees verder
Zo maar een inham in de stad …

Ze is geboren in een inham van de Mauritskade en wil graag nog eens kijken hoe dat pand er nu, ruim 60 jaar na dato, uit ziet. Paarden trokken ooit karren met Amstel-bier en werden hier gestald. Nu is er een drukkerij, die nog steeds fier de naam draagt van een Provo – oprichter. De bovenwoning, haar geboortegrond, is gemoderniseerd maar zeer herkenbaar. Ze mag er vrij rondkijken van de huidige eigenaar/bewoner. Die is zeer geïnteresseerd in haar verhalen. De er naast gelegen buitenschool voor zieke kinderen had iets mystieks. Je mocht er niet naar binnen en zag de kinderen op de veranda liggen, grenzend aan het park. Aan de achterkant liggen de dubbeltjeswoningen. Met dubbeltjes sparen kon je eigenaar worden. Er naast ligt de showroom van design stadsfietsen. Aan de overkant de Hogere Burgerschool, in renovatie. Die Hogere Burgerschool uit 1904 wordt voortgezet in de HAVO/VWO volgens Maria Montessori.

Lees verder
Stadscentra: het shoppen voorbij ….

Fotograaf Stephan van Fleteren maakte een prachtige reportage onder de titel “Façades & Vitrines” die volgens zijn website gaat over: “de schoonheid van een neergelaten rolluik, een dichtgemetselde voordeur, een afgebladderde muurschildering en een voorgoed dichtgetrokken gordijn in een etalage. Het is een fotografisch document over het onherroepelijke verlies van de kleine middenstand in een steeds sneller draaiende wereld.” (zie: http://stephanvanfleteren.com/nl/portfolio/detail/facades-amp-vitrines) .

Lees verder
De goede mens op de goede plek?

Een werker in de zorg die zeven jaar in een jeugdinrichting heeft gewerkt probeert aan de bak te komen in de ouderenzorg. Keer op keer wordt hij afgewezen: geen ervaring met de doelgroep. Een bestuursstrateeg meldt zich voor een organisatieveranderingsproces van een aantal welzijnsinstellingen en krijgt te horen dat zij het zeker kan, maar niet in aanmerking komt omdat ze geen welzijnsachtergrond heeft. Dat is zorgelijk.

Lees verder
Boventallig



Vrijdag kreeg ik een telefoontje van een goede kennis, fantastische werker in wijken en buurten bij een woningcorporatie: “Ik ben boventallig geworden”. Dat is jargon voor “Je wordt geacht binnen enkele maanden op te stappen”. Het is niet de eerste waarvan ik dit hoor. Veel corporaties worstelen met de hoogte van hun bedrijfslasten. De sectorinstituten zeggen al een tijdje dat die te hoog zijn. Het komt minister Blok ook goed uit dat te vinden. En aanvoerder Marc Calon roept het namens Aedes inmiddels ook al een tijdje.

Lees verder